Ginsita sang Commission on Audit (COA) ang mga problema sa pila ka infrastructure kag agricultural enterprise projects sang Iloilo Provincial Government nga ginpondohan pinaagi sa Philippine Rural Development Project (PRDP), bangud ang iban wala na naggamit, nag-untat ang operasyon, may mga kinahanglan pa nga kaayuhon, kag may mga proyekto nga wala pa matapos.
Sa 2025 Annual Audit Report sang Iloilo Provincial Government, ginpahayag sang COA nga wala natigayon sang insakto kag padayon ang operations and maintenance sang pila ka PRDP projects, rason nga nadugayan ang paghatag sang ginapaabot nga benepisyo sa mga mangunguma kag residente.
May kabug-osan nga 17 ka PRDP subprojects nga nagabalor sang ₱1.079 billion sa diin 14 diri ang natapos na sang Disyembre 31, 2025.
Apang, sa siyam ka proyekto nga gin-inspect sang COA, nakita ang mga problema sa operasyon, maintenance, structural condition kag pagkompleto sang mga pasilidad.
Lakip sa mga proyekto nga gin-usisa ang Panay Native Chicken Enterprise sa Barotac Viejo kag Ajuy; Swine Production and Marketing Enterprise sa Tigbauan kag Oton, solar-powered potable water system sa Danao-Danao Island sa Concepcion; Concepcion abattoir sa Barangay Loong kag Bongol-Tambal-Quipot Farm-to-Market Road with Bridges sa Janiuay.
Sa Barotac Viejo, nakita sang COA nga ang mga pasilidad sang Panay Native Chicken Enterprise sa Barangay Rizal wala na naggamit kag wala na-maintain, samtang ang palibot sini napuno na sang mga tanom kag hilamon nga mahimo mangin safety risk.
Sa Barangay Silagon, Ajuy, nagnubo man ang operasyon sang proyekto kag kadam-an sang mga pasilidad wala na naggamit.
Indi man bastante ang proteksyon sa mga equipment batuk sa epekto sang panahon.
Suno sa COA, nakaapekto man sa pagpadayon sang chicken enterprise ang pagnubo sang market demand.
Temporaryo man nga gin-untat ang operasyon sini sa katapusan nga quarter sang 2025 bangud sa management problems kag mga kaso sang balatian, lakip ang coryza nga nakaapekto sa breeder stocks.
Samtang, ang Swine Production and Marketing Enterprise sa Tigbauan wala pa nagapadayon sang operasyon bangud sa mga pagbag-o sa design, indi pa kompleto nga waste-management system kag biosecurity concerns.
May nakita man nga structural damage nga may kaangtanan sa seismic activity kag mga problema sa design.
Gindugangan ang target nga pagkompleto sang proyekto halin Disyembre 2025 pakadto sa Disyembre 2026, samtang ang African Swine Fever isa sa mga rason nga nakaapekto sa implementation sini.
Ginalauman nga ma-deliver ang breeder stocks kag feeds sa sulod sang 2026.
Sa Oton, nagapadayon na ang operasyon sang swine enterprise, apang may mga kinahanglanon pa nga dapat matapos antes makompleto ang proyekto.
Sa Danao-Danao Island sa Concepcion, nag-untat ang operasyon sang solar-powered potable water system pagkatapos lamang sang pito ka bulan bangud sa naguba nga component.
Sandig sa report, ginahimo na ang restoration kag ginpaabot nga mabalik ang operasyon sang Marso 11, 2026.
Apang, wala nagapakita sa ginpresentar nga report kun natapos gid man bala ang restoration kag kun nagbalik na sa normal ang serbisyo sang tubig.
Ang Concepcion abattoir sa Barangay Loong naman nagapabilin nga indi pa kompleto kag wala nagapadayon ang operasyon, samtang nagapadayon pa ang construction sa idalom sang isa pa ka contractor.
Sa Janiuay, nakita sang COA nga ang Bongol-Tambal-Quipot Farm-to-Market Road with Bridges nagapadayon man ang paggamit, apang ang pila ka bahin sini delikado sa pagbaha kag landslide.
May mga parte man nga naapektuhan na sang nagligad nga mga hitabo kag kinahanglan sang slope-protection measures.
Suno sa COA, nagapakita nga ang padayon nga indi paggamit sang pila ka pasilidad kag ang kakulang sang maintenance ang nagatumod sa mga problema sa project planning, sustainability kag post-implementation support.
Gintumod man sang audit agency ang kakulang sang stable buyers kag ang pagnubo sang market demand bilang mga rason nga nakaapekto sa pagpadayon sang pila ka agricultural enterprises.
Bangud sini, indi maggamit sang insakto ang government resources kag nagakadugayan ang paghatag sang ginapaabot nga benepisyo sa mga intended beneficiaries.
Ginpaandaman man sang COA nga ang indi pagtuman sa operations and maintenance requirements sang PRDP mahimo magresulta sa sanctions, lakip ang suspension sang funding ukon disqualification sa masunod nga mga proyekto nga ginabuligan sang Department of Agriculture.
Sa pihak sini, nag-ugyon ang provincial management nga manduan ang mga concerned offices nga usisaon liwat ang viability kag sustainability sang mga proyekto antes magpatigayon sang rehabilitation, padasigon ang mga plano agud masolbar ang mga problema, kag hugton ang monitoring kag supervision.
Ginmanduan man ang mga concerned offices nga maghimo sang mas padayon nga production kag marketing strategies, lakip ang pagpangita sang stable market linkages, kag siguruhon ang regular nga maintenance sang mga natapos nga proyekto.
