ILOILO CITY – Madamu sang mga peste sa palay ang nagatuhaw subong nga tig-ululan.
Sa interview sang Bombo Radyo kay Ryan Rasgo, pinuno sang Regional Crop Protection Center sang Department of Agriculture 6, iya ginpahayag nga lakip sa mga peste nga nagatuhaw ilabi na subong nga tig-ululan amo ang tamasok, bacterial leaf blight, rice blast, waya-waya kag ilaga.
Ang waya-waya kag ang bacterial leaf blight ang makabig nga pinakamalala nga problema sang mga mangunguma sa tion sang tig-ululan.
Ang waya-waya ang isa ka insekto nga nagasuyop sang duga sang palay nga rason sang pagkalaya sini samtang ang bacterial leaf blight naman ang tuga sang bacteria nga nagaduging bangud sa relative humidity.
Magluwas sa mga peste, ang masami nga pag-ulan ang mahimo man nga makatuga sang damage sa dahon sang palay rason nga madasig ang pag-epekto sang micro-organism.
Suno kay Rasgo, padayon ang programa sang Department of Agriculture nga Integrated Pest Management agud nga mapahangop ang mga mangunguma kun paano matapna ang pagduging sang peste samga pananum nga wala nagagamit sang chemical.
Ginpahayag ni Rasgo nga madamu sang mga alternatibo nga pamaagi agud nga matapna ang pagduging sang mga peste sa pananum kasubong sang pagtanum sang tanglad kag flowering plant nga may yara sang mabaskog nga scent ukon aroma.
Magluwas sa palay, ang brown leaf spot kag ang “witches’ broom” disease naman ang masami nga naga-atake sa tanum nga cassava ukon balinghoy.
Suno kay Rasgo, ang brown leaf spot ang tuga sang fungus samtang ang “witches’ broom” disease ang tuga sang phytoplasma nga kasubong kombinasyon sang virus kag bacteria.
Ginpahayag ni Rasgo nga ang brown leaf spot kag ang “witches’ broom” disease ang may yara sang negatibo nga epekto kasubong sang pagkabalantikon sang bunga kag nagapugong sang pagtubo sang balinghoy.
Sa pihak sang problema sang mga mangunguma may kaangtanan sa pagnubo sang presyo sang humay, ginpahayag ni Rasgo nga wala nagapabaya ang Department of Agriculture.
Sa pagkamatuod suno kay Rasgo, madamu sang programa nga ginapatuman ang nasambit nga ahensya sang gobyerno agud nga makabulig sa mga mangunguma.
Kun kaisa suno sa natungdan, may mga hitabo nga indi makontrol sang ahensya kasubong sang kalamidad.
