Wala gihapon nagtawhay ang sitwasyon sang ginabanta 11-million ka mga residente sa Haiti apisar pa nga nag-anunsyo na si Prime Minister Ariel Henry nga maga-resign ini sa posisyon sa tunga sang pagpangggamo sang dalagku nga mga gang.
Kun balikan, nagkadto ang prime minister sa Kenya agud nga planuhan ang pagpadala sang multinational security force sa Haiti; apang bilang balos, nagdeklarar ang anay pulis kag subong gang leader nga si Jimmy Chérizier alias “Barbecue” nga magapatigayon sila sang coordinated attack agud kakason si Henry kag ang iya mga kaupdanan sa gobyerno.
Kasunod sini, natabo ang pagsulong sa National Penitentiary sa kapital sang pungsod nga Port-au-Prince kun sa diin ginpaguwa ang ginabanta 3,700 ka mga preso kag 12 naman ang nagkalamatay.
Lakip sa ginpaguwa amo ang mga gang members nga suspek sa pagpatay kay anay President Jovenel Moïse sang 2021.
Sunod nga nag-deklarar ang Haiti sang state of emergency kag nag-anunsyo ang prime minister sang iya nga resignation.
Apisar sini, may natabo gihapon nga shootout sa kaiping nga lugar kag gin-atake man mangin ang police academy sang Huwebes. Nasunog man ang National Prison pati ang balay sang hepe sang national police.
Sunod nga nagpaandam ang gang leader sa mga opisyal nga nagaplano nga mag-intra sa transition council sang gobyerno. Ginpangtawag niya ini nga mga “wala sang huya”, kag nagpaandam man nga pangdalahigon pati ang ila pamilya.
Nahibaluan nga may mga political parties na subong kag iban pa nga sektor nga ginplastar agud nga makumpleto ang nine-member transition council nga amo ang magabulos sa anay prime minister. Ang nagpatunga sa negosasyon amo ang Caribbean leaders kag si US Secretary of State Antony Blinken, apang wala pa sang ginsapubliko nga formal appointments.
Bangud wala pa sang kasiguruhan ang dalagan sang pulitika kag wala man sang sigurado kun madayon ang pag-abot sang security mission halin sa iban nga mga pungsod, nabutang man sa alang-alang ang seguridad sang mga residente kag pati sang mga embahada.
Mangin ang United Nations, Estados Unidos sang Amerika kag ang Canada ang nagbuhin na sang ila nga mga staff sa embahada.
Ang Britanya ang nagpabaskog man sang ila nga seguridad sa ila teritoryo sa Turks kag Caicos Islands. Sa pihak nga bahin, ang Dominican Republic nga may teritoryo man sa Hispanolia nga teritoryo man sang Haiti ang nagsirado na sang ila nga border kag regular nga naga-deport sang Haitians.
Si U.S. state of Florida Governor Ron DeSantis ang nagpadala man sang 250 ka dugang nga mga opisyal kag mga soldado kag dinosena nga mga air kag sea vessels sa southern coast agud maprotektahan ang ila nga teritoryo.
Nahibaluan nga ang prime minister sang pungsod ang wala na-eleher kundi na-appoint lamang halin sang ginpatay sang gang ang ila anay presidente sang 2021.
Halin man sang amo nga tuig, halos 3,000 na sa 15,000 ka mga pulis sa amo nga pungsod ang nagbiya sa ila nga mga posisyon — kun sa diin, bangud wala man sang presidente ukon na-eleher nga national officials, ang mga gang amo ang nagakontrol sa daku nga bahin sang kapital nga Port-au-Prince.
Magluwas sa lapnagon nga civil kag political unrest, nabutang man sa alang-alang ang public health system kag ang ekonomiya sang amo nga pungsod.#
[Luckenson Jean/AFPTV via AFP]
