“Nag-abot na sa point nga indi ko na mabatyagan nga palangga ko pa siya. Indi ko na siya gani matawag sa endearment namon. Kun mag-‘I love you’ siya, indi ko na masabat ‘I love you, too’. Daw indi ko na mabatyagan nga naga-exist siya. Ang akon na lang ginapanghawakan is… tatay siya sang bata ko. Bana ko na siya. Siling ko, bisan daw wala na sang love nga mabatyagan, panindugan ko ang pagka-legal wife ko kay indi ko gusto nga maguba ang pamilya ko.”
Nagaduha-duha. Masubo. Kapoy. Ini ang pila lang sa nabatyagan sang isa ka asawa matapos sulit-sulit nga ginluiban sang iya bana.
Si Alias Heart, 33, ang nagatrabaho subong bilang domestic helper sa Hong Kong.
2007 sang nagpakasal si Heart kag nakaangkon sang isa ka anak.
Sang una suno sa iya, maayo man ang relasyon niya kag sang iya nga bana. Bangud handum nila nga makapundar sang daku samtang nagadaku ang ila anak, nagdesisyon sila nga magtrabaho sa luwas sang pungsod — sa Singapore nagpasimpalad si Heart samtang sa Saudi Arabia naman ang iya nga bana.
Suno kay Heart, nangin tayuyon ang ila komunikasyon kag wala gid sang problema. Makaligad ang pila ka bulan, nagpauli si Heart sa Iloilo kag nagproseso nga makatrabaho sa Hong Kong — ang umpisa sang bangungot nga wala gid niya ginlauman bisan makaisa.
“UNA NGA KASO SANG PAGPANUNTO”
Samtang bag-uhan si Heart sa Hong Kong, may isa ka babaye nga nag-chat kag nagpakig-abyan sa iya. Bangud luyag man niya makaangkon sang abyan sa amo nga lugar, nagkit-anay sila sang amo nga babaye.
Sang ulihi, nakit-an niya ang isa ka Facebook account nga sa iya kakibot, may collage sang pictures sang iya bana kag sang hitsura sang amo nga babaye.
“Shaking ako, blangko ako, super shocked. Ang emotion ko grabe na, indi na ko kaisip sang insakto kay damo na ang gasulod sa isip ko. Wala gid ako kaagi sang amo to,” pahayag ni Heart.
Ginkumpronta niya ang iya nga bana apang wala sang pag-ako nga natabo… apang wala nagsala si Heart. Naglab-ot sa punto nga nagpauli gid sa Pilipinas ang iya nga bana agud makigkita sa amo nga babaye nga tumandok gid sang Bacolod City.
Naghingyo si Heart sa iya nga amo nga papaulion siya sa Iloilo agud masolbar ang problema sa ila pamilya. Sang nag-abot siya sa Iloilo, una pa siya nga nakaabot sa ila nga balay bangud ginapahayag nga naghapit pa sa Bacolod City ang iya nga bana.
“Kun wala siya nakahibalo nga didto na ko sa balay, siguro gindala niya gid ang babaye sa amon nga balay,” suno kay Heart.
Apang, wala nagsala si Heart. Isa ka adlaw matapos nagbalik si Heart sa Hong Kong, gindala man sang iya nga bana ang iya babaye sa ila nga balay.
“INDI LANG MAKAISA, INDI LANG MAKADUHA…”
Tatlo ka babaye ang nangin kerida sang bana ni Heart. Suno kay Heart, indi na niya maisip kun makapila siya tuntuhon, apang wala sang kumpirmasyon ukon pagpanginwala nga nakuha si Heart gikan sa iya nga bana. “Gina-ignore ya lang gid, wala siya nagasabat sa akon.”
Sa sulod sang malawig nga tion, nag-antos si Heart kag ang nangin support system niya amo ang pamilya sang iya nga bana.
“Sa ikatatlo nga case [sang pagpangerida], antes ko nagbalik diri sa Hong Kong, nag-atubangay gid kami sang bana ko. Naghambal ako nga, ‘ano ang kulang? Ngaa? Ari naman nakapundar naman ta kag natupad ang aton nga ginahandum. Ano ang kulang?’ Ginasabat man niya ako nga, ‘waay kulang sa imo, sobra-sobra pa gani’. Tapos hambal ko ‘ako na mapalayo sa imo kun gusto mo gid nga makaupod siya. Kun palangga mo na, i-free ta ikaw. Ang napundar ta nga ini, kwarta lang ni. Makita ko man na gihapon.’ Gina-ako ya man na nga nagsala pero siguro, ang lalaki, once nga malayo ang asawa niya, mangita gid na siya sang needs niya,” pagpahayag ni Heart.
Suno kay Heart, naglab-ot sa punto nga nakapoy na siya, naubos na ang iya kusog nga magpakigbato.
“May ara nga isa ka bulan nga wala kami sang communication. Block tanan. Nag-abot sa point nga indi ko na mabatyagan nga palangga ko pa siya. Daw kaugot na lang tanan ang nabatyagan ko. Indi ko na siya gani matawag sa endearment namon. Kun mag-I love you siya, indi ko na masabat ‘I love you, too’. Daw indi ko na mabatygan nga ga-exist siya. Ang akon na lang ginapanghawakan is, tatay siya sang bata ko. Bana ko na siya. Siling ko, bisan daw wala na sang love nga mabatyagan, panindugan ko ang pagka-legal wife ko kay indi ko gusto nga maguba ang pamilya ko.”
“MAY WALL MAN GIHAPON PERO….”
Subong nga Pebrero 14, Valentine’s Day, indi mapunggan ni Heart nga magtangis samtang nagasugid sang iya istorya.
Ang gusto lang niya suno sa iya amo nga indi maapektuhan ang ila 13-anyos nga anak… apang indi gid ini malikawan.
“Apektado siya [anak] sa sitwasyon namon sang bana ko kay siling ya sa iya mga upod, ‘kun amo na sila pirme nga away sila nga away, maayo na lang nga manginmatay ko.'”
Nakit-an ni Heart nga nagapaninguha man ang iya bana nga mabalik sa daan ang ila nga relasyon — makaumpisa liwat kag mangin malipayon.
Apang suno kay Heart, yara sa gihapon ang wall sa tunga nila. “Recently ang question ko na lang sa iya is NGAA? Kay nakapoy na ko kay paulit-ulit na lang..”
Apang anuman kadaku ang pilas sa tagipusuon, mas daku ang handum ni Heart nga matukod ang kumpleto nga pamilya para sa iya nga anak. Amo sini ang iya nga rason kun ngaa, bisan sa kadamo sang istorya nga mabatian, ginapili niya nga hatagan sang tsansa ang iya nga bana.
“Kun may gina-look forward ikaw nga future sang family mo, indi mo pagsapakon ang ginahambal sang mga tawo sa imo nga, ‘ay kamartir man sa imo’, ‘ay kun ako na sa imo, ginbulagan ko na na’, ‘ay kun ako, indi na ko na.’ Ang iban gahambal sang amo sina. Wala kamo sa amon sitwasyon kag wala ninyo nabatyagan ang nabatyagan namon. Kun may ara nga naga-open up sa inyo, palihog i-comfort ninyo. I-lift up ninyo. Indi pag-i-judge. Importante, ginpanindugan mo kun ano ang imo nga right kag kun ano ang imo nga nabatyagan,” mensahe ni Heart.
Masakit man sa buot, nag-agay man ang madamo nga luha, naagaw man sa iya ang pila ka mga tion nga para lang kuntani sa iya, apang… para kay Heart, indi ini ang tion nga madulaan siya sang pagsalig sa iya nga relasyon sa iya nga bana.
“Ari lang ko diri nga masuporta sa imo. Buligan ta ikaw sa pagbag-o nga gusto mo. I believe nga magbag-o ikaw. Tuparon ta ang aton nga mga handum; someday, upod ta nga tuparon kun ano pa ang gusto ta nga tuparon,” mensahe ni Heart sa iya nga bana nga diri subong sa Iloilo.
