Wala na masurvey ang Jaro River sa sulod sang halos 106 ka tuig ukon halin pa sang 1920, rason nga magapatigayon sang bag-o nga Cadastral Line Delineation Survey ang Department of Environment and Natural Resources (DENR)-6 agud mapat-od ang orihinal nga kalaparon sang suba kag matumod ang mga istruktura nga nag-encroach sa sini.
Sa interview sang Bombo Radyo kay Armin Halili, OIC sang Community Environment and Natural Resources Office (CENRO)-Guimbal, iya ginpahayag nga ginalauman nga matapos ang survey sa sulod sang isa ka tuig, apang tinguhaan pa nila nga mapalip-ot ang timeline agud ma-accomplish ang ila mga target sa working financial plan.
Paathag ni Halili, kabahin sang survey ang pag-research sa technical descriptions sang mga lote sang mga property owner agud ma-verify ang orihinal nga boundary sang suba kag mahibaluan kung may nagluntad nga encroachment, erosion ukon accretion.
Suno sa iya, importante ini agud mapatuman ang legal easement nga ginapatuman sa idalom sang Presidential Decree 1067 ukon Water Code of the Philippines, nga dapat may 3 meters nga easement sa residential areas kag 20 meters sa agricultural areas.
Sa nasambit nga mga lugar, ginadumilian ang pagpatindog sang permanente nga mga istruktura bangud gintalana lamang ini para sa fishing, recreation kag public use.
Dugang pa ni Halili, kung matumod kag mahawanan ang mga istruktura nga nagabalabag sa suba, mangin mas mahapos ang pagpasulod sang mga heavy equipment kag backhoe para sa dredging operations.
Ginpahayag man niya nga ang pagdamo sang informal settlements nagadugang sang basura kag siltation sa suba, nga isa sa mga naga-contribute sa pagtaas sang tubig kag pagbaha kung magbuhos ang ulan halin sa kabukiran.
Ginhimo naman nga ehemplo ni Halili ang delineation survey sa Iloilo River halin sa Port pakadto sa Batiano side sa Oton nga ginpatigayon sang 2009 tubtob 2011, nga suno sa iya nagresulta sa dako nga pagbag-o kag pagnubo sang pagbaha sa nasambit nga lugar.
Text by: Bombo Cyrene Nasis
