Gindeklarar sang Korte Suprema nga unconstitutional ukon supak sa Konstitusyon ang 2024 kag 2025 national budget laws.
Ini bangud sa binilyon ka pesos nga dugang nga pondo nga gin-aprubahan sang Kongreso nga naglapaw sa kantidad nga ginrekomendar sang Presidente.
Sa desisyon nga ginsulat ni Senior Associate Justice Marvic Leonen, gindeklarar sang Korte Suprema nga unconstitutional ang 2024 General Appropriations Act bangud sa dugang nga P449.5 billion nga unprogrammed appropriations.
Naghimo man sang kaangay nga desisyon ang Supreme Court sa 2025 budget law bangud sa pagdugang sang P17.99 billion sa Special Road Fund sang Department of Public Works and Highways.
Gindeklarar man sang Korte nga unconstitutional ang pila ka probisyon sang 2026 national budget law.
Ang unprogrammed appropriations amo ang standby funds ukon reserba nga pondo sang gobyerno nga mahimo lamang magamit kon matuman ang pila ka kondisyon. Lakip diri kun malab-ot ukon malabawan sang kita sang gobyerno ang target sini, ukon kon may dugang nga grants kag loans nga mahimo makuha.
Apang ginpaathag sang Korte Suprema nga indi awtomatiko nga unconstitutional ang unprogrammed appropriations. Kinahanglan nga may klaro nga mga standards kag safeguards agud masiguro ang disiplina sa paggasto, transparency, kag accountability sa paggamit sang pondo sang publiko.
Suno sa Korte, magapabilin nga apllicable ang doctrine of operative fact sa 2024 kag 2025 budgets. Nagakahulugan ini nga ang pila ka lihok nga nahimo na sa idalom sang mga budget law antes ini gindeklarar nga unconstitutional mahimo gihapon kilalahon, ilabi na sa mga programa nga indi na mahimo baliskaron kag ang mga benepisyaryo nag-akto sang may maayo nga katuyuan.
Apang, wala sini ginakahulugan nga awtomatiko nga makalikaw sa posible nga criminal, civil, ukon administrative liability ang mga nagsulat, nagsuporta, ukon nagpatuman sang mga probisyon nga ginakwestiyon.
Nagplastar man ang Korte Suprema sang mga patakaran sa paggamit sang unprogrammed appropriations. Lakip diri ang pagdumili sa lump-sum allocations kag ang pagpatuman sang klaro nga mga prayoridad kag kondisyon sa paggasto.
Ini nga ruling ang kasunod sang mga petisyon nga naga-challenge sang constitutionality sang dugang nga appropriations nga gin-aprubahan sang Kongreso.#
